SAVAŞ ORTASINDA BİR KADIN: ANDROMAKHE
-
SAVAŞ ORTASINDA BİR KADIN: ANDROMAKHE
SAVAŞ ORTASINDA BİR KADIN: ANDROMAKHE*
Makale Yazarı: Ebru Hacıoğlu
*Bu makale ROMAN KAHRAMANLARI Temmuz/Eylül 2018, 35. sayıda yayımlanmıştır.
Andromakhe, Mysia’daki (1) #Thebai kenti kralı Eetion’un kızıdır. Eetion ve #Troya kralı #Priamos yakın dosttur. Eetion tek kızı Andromakhe’yi yakın dostunun oğluna, gözü pek #Hektor’a verir. Verir vermesine ama mutlu evliliklerinden çok içine düştükleri savaş ortamındaki tutumlarıyla adlarından söz ettirirler.
Yunanlı Akha ordusu #Troya’yı düşürmek için dokuz yıl boyunca uğraşmıştır. On yıl süren Troya savaşının yaklaşık dokuzuncu yılı civarı Thebai kenti #Akhilleus tarafından yerle bir edilir. Andromakhe, Yunanlıların yaptığı bu akında, yedi kardeşini ve babasını kaybeder.
Andromakhe Troya savaşı sırasında nakış işleyip, mekik dokuyarak vakit geçirir. Kendini bu işlere vererek savaşın yarattığı kaygılı bekleyişten biraz olsun uzaklaşır. Korkusu büyüktür. Eşinin düşman eliyle alt edilip öldürülmesinden korkar.
Andromakhe ve Hektor’un #Astyanaks adında bir oğulları vardır. Şehrin efendisi anlamına gelen bu adı çocuğa Troyalılar gün gelir Troya’ya kral olur umuduyla vermişlerdir. (2) Ancak babası henüz bebekken ölür. Annesi Andromakhe ise kocası Hektor’un ölümünün ve Troia’nın düşüşünün ardından savaş ganimeti olarak Akhilleus’un oğlu #Epeiros (3) kralı Neoptolemos’un payına düşer ve ona eş olur. Bebek hakkındaki bilgiler çelişkilidir; kimilerine göre #Neoptolemos onu öldürmüştür, kimileri ise onu da annesiyle beraber yanında götürdüğü düşüncesindedir. Neoptolemos Andromakhe’yi Epeiros’a götürür. Andromakhe Neoptolemos’a Molossos, Pielos ve Pergamos adında üç oğul verir. Neoptolemos ölürken karısını ve krallığını, daha önce karısını Epeiros’a getirmiş olan Hektor’un kardeşi Helenos’a miras olarak bırakır. Helenos ölünce Andromakhe Epeiros’tan ayrılır ve oğlu Pergamos ile 3Mysia’ya gelir ve Pergamos orada kendi adını taşıyan kenti (#Bergama) kurar.(4)
Yeni bir şehir kuran Pergamos’un annesi Andromakhe, Homeros’un ölümsüz eseri #İlyada’nın altıncı bölümünde eşi Hektor ile vedalaşırken karşımıza çıkar. Homeros, destanında Andromakhe’nin düştüğü zor durumlarda hem eş hem de anne olarak tutumunu net biçimde sergilemiştir.
İlyada’da kocası Hektor Troya savaşına dönmesin diye yakarışı dizelerde öne çıkar. Çünkü korku dolu bekleyiş onu yormuştur artık. Can yoldaşı Hektor’u kaybetme korkusu sarmıştır içini.
Andromakhe’nin yakarışları kocası Hektor’u savaştan alıkoymaya yetmez. Hektor savaşa geri dönecektir. Korkak gibi kaçmayı yakıştıramaz kendisine yiğit Hektor, ordusunun ona ihtiyacı olduğu düşüncesindedir. Diğer yandan kaderinde Akhilleus eliyle öldürülmek vardır. Andromakhe’nin sevgi sözcükleri arasında gizli kaygı dolu sözleri yürek burkar. Aslında çok şey de istemez. Her kadın gibi kocası başında sağ salim dursun, çocuğu babasız kalmasın, düzeni bozulmasın ister. Hektor karısının sıcacık sözlerinden etkilenir etkilenmesine ama gözünü hırs bürümüştür. Savaştan kaçan korkak bir adam olarak yaşamaktansa onurlu bir şekilde ölmeyi yeğler.
Andromakhe’nin kocasına duyduğu saf aşk insanın içini ısıtır. Belli ki Troya savaşında kaybettiği anası, babası, kardeşleri yerine koymuştur #Hektor’u. Boşluklarını biricik eşiyle doldurmuş, acılarına ondan aldığı güçle katlanabilmiştir. Ailesinin ardından şimdi bir de Hektor’u kaybetme korkusuyla karşı karşıya kalmış bir eş olarak feryadı insanı derinden etkiler.
#Andromakhe hükmedici tipte bir kadındır. Aynı zamanda kocasına kent savunmasıyla ilgili fikir beyan edecek kadar da zekidir. Olaylara müdahil olmayı, kontrolü elinde tutmayı sever. Kent iyi bir şekilde savunulursa kocasının yanında kalacağına inanır, kaderin Hektor’u beklediğinden bihaber.
Bütün kaygılı bekleyişine rağmen yine de bir umudu vardır kocasının yuvasına döneceğine dair. Elinden başka bir şey gelmeyen her insanın yaptığı gibi o da umuduna sarılır. Lakin çok sürmez umut dolu bekleyişi.
Kocasının öldüğünü sezdiğinde bile kocasına övgüler düzmekten geri durmaz. Ağzından dökülen her sözden kocasına ne denli bağlı olduğu ve gücüne ne denli güvendiği açıkça anlaşılır.
Hektor’un ölüp de #Akhilleus’un onun cansız bedenini tozu toprağa katarak sürükleyişini görünce kanı çekilir sanki, bayılır, düşer.
Bu işkence tam dokuz gün sürer. Akhilleus Hektor’un bedenini dokuz gün boyunca kent surları önünde sürükler. Onuncu gün Priamos’un yakarışına dayanamaz ve cesedi ailesine teslim eder. Kudretli kadın Andromakhe bu süreçte kendini toparlar. Kocasının yasına bir de evladının geleceği için duyduğu endişe eklenir. Oğlunun başına gelebilecek en kötü şey gelmiştir. Artık bir babası yoktur. Bundan sonra onu nasıl bir kara yazgının beklediğini düşündükçe acısı katlanır. Çoğu ana gibi kendinden önce evladı için kaygılanır.
“Babasının kucağında bir zamanlar
İlikle, koyun yağıyla beslenen çocuk
Eskiden oyunlarını bitirirdi o,
Uykuya dalardı yumuşacık bir döşekte,
En güzel yemeklerle dolardı gönlü
Kolları arasında süt ninesinin
Troyalıların Astyanaks dediği bu çocuğu,
Şimdi babasından yoksun,
bekler nice acılar!”Oğlunun bir zamanlar yaşadığı güzel günleri anarak bu ağıtı yakar. Ardından bu kez de Hektor’un sürüklenmekten paramparça olmuş kıyafetleri yakar yüreğini.
İçine düştüğü bu sefil durumu yakıştıramaz kocasına. Bir yanda kocasının cansız, perişan bedeni, diğer tarafta babasız kalan ve hayatının geri kalanında onu nelerin beklediğinden habersiz masum bir bebek. Haliyle önceliği kendisi olmaktan çıkar. Böylesine korkunç bir tabloda bile kocasının şanını yürütme derdindedir yüce gönüllü Andromakhe.
Özetle XVII. yüzyıl Fransız şairi Racine’nin de söylediği gibi, Andromakhe Hektor’u bir türlü unutamayan, Neoptolemos’un aşkına karşılık vermeyen yiğit ve bilinçli bir kadın, şefkatli bir ana olarak örnek bir eş ve annedir. (5)
Dipnotlar:
1. Günümüzde Balıkesir’in tümü, Manisa ve İzmir’in kuzey bölümleri, Kütahya’nın batısını kapsar.
2. Erhat, Azra, Mitoloji Sözlüğü, s. 37
3. Yunanistan’ın önemli Arnavut nüfusu bulunan batı kesimi. Bugünkü Çamlık bölgesidir.
4. Grimal, Pierre, Mitoloji Sözlüğü Yunan ve Roma, s. 71Kaynakça:
Homeros, İlyada, Çev: Azra
Erhat- A. Kadir, Can Yayınları, 2007. Erhat, Azra, Mitoloji Sözlüğü, Remzi Kitabevi, 2007.
Grimal, Pierre, Mitoloji Sözlüğü Yunan ve Roma, Çev: Sevgi Tamgüç, Sosyal Yayınlar,1997.
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.