ODYSSEIA DESTANINDA ODYSSEUS’UN SEVGİLİ KARISI PENELOPE
-
ODYSSEIA DESTANINDA ODYSSEUS’UN SEVGİLİ KARISI PENELOPE
ODYSSEIA DESTANINDA ODYSSEUS’UN SEVGİLİ KARISI PENELOPE*
Makale Yazarı: Fafo Telatar
*Bu makale Roman Kahramanları 34. sayıda (Nisan/Haziran 2018) yayımlanmıştır.
Beş erkek evlat ve bir kız evlat sahibi olan #Ikarios, kızı Penelope’ye değer verir ve onun mutlu bir yaşam sürmesini ister. Penelope evlilik yaşına gelince, ona koca seçiminde de titiz davranır. Kızına uygun eş bulmak amacıyla yarışma düzenler. Homeros’un Odysseia destanının kahramanı #Odysseus da Penelope’ye taliptir ve ona koca olabilmek için yarışmaya katılır, yarışmada birinci gelir.
Ancak Odysseus’un yarışmayı kazanması Penelope’ye ulaşması için yeterli olmamıştır. #Korumacı ve kendisinin kızının hep yanında olduğunu hissettiren baba, evlense de kızının yanından ayrılmasını istememektedir. Babasının bu korumacı ve kızına yakın olma duygusunu hep hissettirmesi Penelope’nin kişiliği üzerinde olumlu etki yapmış, Penelope’nin kendini her zaman güçlü hissetmesini sağlamıştır. #Kendinegüvenen ve kendi kararlarının doğru olacağına inanan Penelope, babasının isteği karşısında #babasındanayrılma ve kocasının yanında kalma arzusunu onun karşısında boynunu bükerek, sessiz kalarak, yüzü kızararak #utançduygusu içinde tavrını ifade etmiştir. Penelope’nin babasına karşı çıkarken sergilediği #ezik ama #saygılı ve kendinden emin bu kararlı tutumu, babasının ona duyduğu güveni iyice artırmıştır. Kızının kararlı ama sakin olmasından etkilenen baba, onun Odysseus ile gitmesine razı olmuştur. Böylece Odysseus-Penelope kavuşması tek taraflı olarak, sadece Odysseus’un galibiyetiyle değil, Penelope’nin de gayretiyle iki taraflı bir biçimde gerçekleşmiştir. Penelope’nin Odysseus’la kavuşmalarının başlangıcındaki bu kararlı ve yılmaz tutumu evlilikleri boyunca sürmüştür.
Yirmi yıl süren #TroiaSavaşı, Penelope ile Odysseus’u daha evliliklerinin ilk yılında ayrı düşürmüştür. Birbirlerinden bu denli uzun süre ayrı kalsalar da bir gün kavuşacakları umudunu ikisi de yitirmemişlerdir, tüm engellere her şeyi düşünüp taşınarak, acele etmeden akılcı çözümler bularak, sadakatle yeniden bir araya gelecekleri günü beklemişlerdir.
Penelope, kocasının sarayında kocası savaşa giderken meme emen, minnacık bir çocuk olan oğlu ve yardımcılarıyla yaşamaktadır. Ancak güzel, genç ve kocasının hatıralarıyla onu bekleyen Penelope’nin aşktan yoksun sürdürdüğü yaşam biçimi, #Ithake’de yaşayan zengin, soylu gençlere ters gelmiş onu aşka sürüklemenin ve onunla birlikte olmanın yollarını aramışlardır. Gençler, ilgi odağı güzel, genç Penelope’ye ulaşmak için birbirleriyle yarışmaktan hiç geri durmamışladır. Bu durumda kocasının varlığını hep hisseden ona olan sadakatinden hiçbir şey kaybetmeyen Penelope’ye çok iş düşmektedir. İstekli gençleri yanına yaklaştırmamak için kurnazca davranışlar sergilemiştir. Odysseia destanında, #tanrısal, akıllı olarak nitelenen ve bu niteliği sık sık vurgulanan Penelope talipleriyle karşılaşmalarında yalnız değildir, her iki yanında da hizmetçileri vardır. Odysseia destanında, boylu boslu güzel bir kadın olarak tasvir edilen Penelope tanrıların kendisine verdiği güzelliği kocasından ayrılmak zorunda kaldığı gün aldıkları düşüncesinde olduğu için dış görünüşüne önem vermemektedir. Taliplerinin karşısına başında bir örtü ile çıkmaktadır.
Destanda #akıllıkadın Penelope taliplerinin kendisiyle evlenme isteklerini doğrudan reddetmemiştir, onları rencide etmemiş, onlara kendisini:
“Aranızdan birine varacağım ancak işim bittikten sonra” biçiminde ifade etmiştir. Her ne kadar böyle taliplerine nazik davranıp onlara hoşlarına gidecek sözler söylese de işin aslı farklıdır: Penelope onlardan uzak kalmanın yollarını aramaktadır; bu amaçla kendine #dokumatezgâhı kurmuş, orada metrelerce bez dokuyor, ama kendini sürekli meşgul göstermek için dokuduğu bezleri söküyor yeniden dokuyormuş. Böylece işini hiç bitirmemiş oluyordu ve bir yandan taliplerini oyalama, kendinden uzak tutma amacına ulaşmış öte yandan taliplerine verdiği sözü de yerine getirmiş oluyordu.Her ne kadar güçlü olsa da yalnız geçen yıllar ve başa çıkmak zorunda kaldığı olaylar onu duygusal ve kimi zaman da hislerini kontrol edemez duruma getirmiştir. Destanda Penelope’nin yalnız kaldığı zaman gözyaşı döktüğü anlatılarının yanı sıra, bir yemekte Troia ile ilgili ezgiler söylenmesi ona kocasını hatırlatmış ve masadan gözyaşları içinde ayrıldığı biçiminde dizeler de vardır.
Troia savaşının sonunda hem Penelope hem de Odysseus için mutlu sona ulaşma zamanı yaklaşmıştı. Odysseus her ne kadar sarayına geri dönmüş olsa da destandaki anlatılardan kavuşmalarının kolay olmadığı anlaşılmaktadır. Penelope gibi Odysseus da destanda akıllı ya da çok akıllı sıfatlarıyla nitelenmekle kalmamış tanrısal sıfatı da Odysseus’a uygun görülmüş ve sık sık vurgulanmıştır. Sarayda Odysseus da Penelope’ye ulaşabilmek için kendisini tanıtmadan talipler arasına katılmıştır. Akıllı Odysseus’un bu davranışının iki nedeni olabilir: Birincisi diğer taliplerin o güne dek göstermiş oldukları çaba ve özveriyi bir anda hiçe saymayıp verilen emeğe saygı göstererek insanlık örneği çizmiş olmasıdır; ikincisi ise destandaki şu ifadesinden yola çıkarak belirlenebilir.
“Çok kurnaz Odysseus, Laertes’in mutlu oğlu / büyük yararlılığınla kazandın gene karını”Odysseus yarışmaya katılıp, galip gelerek geçen yıllarla gücünden, kuvvetinden bir şey kaybetmemiş olduğunu ve Penelope’nin sevgisini hak ettiğini bir kez daha göstermiştir. Odysseus’un onu mutlu sona ulaştıracak bu planını akıl ve #bilgeliktanrıçası #Athena’nın desteğiyle uygulamış ve diğer talipleri teker teker öldürerek Penelope’ye kavuşmaya iyice yaklaşmıştır. Kavuşmalarına bir süre daha vardır. Yıllarca yeni birine değil de kocasına kavuşacağı umudunu yitirmeyen, bu nedenle son derece temkinli olan ve öyle de davranan Penelope kendisi için talipler arasında düzenlenen yarışmada galip gelenin Odysseus olduğuna hemen inanmamıştır. Karşılaşma anında bile kocasına gerçek olup olmadığından emin olmadığı için soğuk davranmış oğulları #Telemakhos’un araya girmesiyle karşısındaki adamın Odysseus olduğuna kani olmuş ve sert tavırlarını bırakarak daha sıcak bir tutum sergilemeye başlamıştır. Odysseus ise içinden gelen sesi dillendirmiştir.
“Ne sağlam düşünen kadınmış kurnaz Penelope, / Kız oğlan kız vardığı kocasına ne de sadık kalmış/ Yok olmayacak erdemin ünü hiçbir vakit/ Ölümsüz tanrılar uslu akıllı Penelope’nin onuruna / Destanlar dizdirecek yeryüzündeki insanlara.”
* Prof. Dr. Ümit Fofo Telatar Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi
Kaynakça
-Homeros, Odysseia, Çev. Azra Erhat- A. Kadir, Can Yayınları, 2007
-Erhat, Azra, Mitoloji Sözlüğü, Remzi Kitabevi, 2007
-Grimal, Pierre, Mitoloji Sözlüğü Yunan ve Roma, Çev. Sevgi Tamgüç, Sosyal Yayınlar,1997 #uyguneşyarışması
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.