Nikos Kazancakis ve Tiyatro…
-
Nikos Kazancakis ve Tiyatro…
KAZANCAKİS VE TİYATRO…*
Makale Yazarı: Şebnem Arslan
*Bu makale ROMAN KAHRAMANLARI (Nisan/Haziran) 22. sayıda yayımlanmıştır.
“Fikirler yoktur- sadece fikirleri taşıyan insanlar vardır- Fikirler onları taşıyan insanların boylarını alır” (N. Kazancakis)
Nikos Kazancakis’in adını söylediğimizde Zorba da sanki üçüncü adıymış gibi peşi sıra aklımıza gelir. Nikos Kazancakis, Yunan ve dünya edebiyatına kattığı eserlerinin her biri konuları ve özellikle derinliğiyle önemlidir. Toplumsal konuları insanoğlunun hayatının anlamını bulma ve hayatı anlama üzerinden işleyen yazar, kimi zaman şahsen tanıyıp etkilendiği insanlardan oluşan karakterleri aracılığıyla edebiyat dünyasına birçok önemli roman kahramanı kazandırmıştır.
Çoğu eserindeki ana kahramanlarının yanı sıra, yarattığı yan karakterler bile insanın aklında kalır. Tıpkı, Zorba adlı eserindeki Madam Ortans ya da Girit’in kurtuluşuna kendisini tam anlamıyla adamak amacına engel olduğuna inandığı Emine’yi tensel tutkularından arınmak istediği için öldüren Kaptan Mihali gibi karakterleriyle de dikkat çekicidir Kazancakis…
Romanlarındaki ana kahramanlarının yanı sıra “yardımcı rollerdeki” karekterler de böylesi etkileyici, düşündürücü ve akılda kalıcı olunca insan pek de şaşırmıyor onların bir kısmını tiyatro sahnesinde gördüğünde. Aslında 1940-1950’lere kadar daha çok drama ve şiir yazan Kazancakis en önemli eserlerinden olan Zorba’yı, Yorgos Zorba ile tanıştıktan sonra, ve adını Aleksis Zorba yaparak daha sonraları yazmıştır.
Nikos Kazancakis ilk tiyatro oyunu olan Gündoğuyor’u 1906 yılında Tolstoy’un Anna Karenina’sından esinlenerek – ki konusu aynıdır- doğum yeri olan #t’te yazmış. #Çağdaştiyatro yazarları arasında Nikos Kazancakis’i, tragedyanın babası Aeskhylos (MÖ 525/524 – MÖ 456/455) olarak karekterize eden Kiriakis Petrakos’un “Kazancakis ve Tiyatro” adlı kitabında onun eserleri tiyatroyla ilişkisini için şöyle der:
“Konuyu ele alışında bir #titan, olayların gelişmelerin kurgusunda bir #dev, her kurduğu cümlesinde Kiklop’tur. Alışılagelmiş genel mekân ve algıyı, tavırları umursamadan hayal eder, yoğurur ve yaratır. Eğer yaklaşık 30 yıldır onun eserlerini sahneliyorsa tiyatromuz, oyunculuğa ve komediye adanmışlığından değildir. Kazancakis Yunan darmasının gerçek babası ya da daha doğrusu, kutsal yaratıcılığın ilkidir. Ama tam anlamıyla değerini veremedik. Ne de o bu mutluluğu yaşadı (…) Belki de kendisi asla kolay yoldan akımları modayı, ve Zeitgeist’i takip ederek başarıyı tercih etmediğindedir. Doğuştan direnişçi, anarşist, ileri görüşlü, kahraman, özgür, komünizm taraftarı, evrensel anlamda Hıristiyan ve ruhunun derinliklerine kadar Yunan olan Kazancakis asla kolay yolu seçip kendisinden ödün vermedi çıkarı için. Tiyatro onun için özgür bir alandı (…) kendisinin de dediği gibi insanın uçurumuyla, tanrının uçurumu arasındaki saygın bir dengedir.”
Günümüzde romanları onun tiyatro eserlerini gölgede bırakmış olsa da bir kısmı daha yakın geçmişte ABD ve İngiltere’de sahnelenmiştir. Zorba da sahneye taşınmıştır. Son dönemlerde Yunan tiyatrosu Kazancakis’in eserlerinden özellikle daha önce hiç sahnelenmemiş olanları sahnelemeye hazırlanmaktadır.
İmzasını taşıyan toplam 20 tiyatro eserinden antik dönem konulu altı #tragedya (Promitheas Ateş Taşıyıcısı, Promitehas, Bağlı Promitheas, Kuros, Odissea, Arı) Bizans konulu dört tragedya (Hristos-İsa-, İulianos, Nikiforas Fokas, Konstantinos Paleologos) yanında, dört tarihsel tragedya (Kristof Kolomb, Kapodistria, Sodom ve Gomora, Budha), ve 6’sı da belli bir sınıflama içinde değerlendiremeyeceğimiz oyunlarıdır. (Otello’nun Geri dönüşü, Usta, Ne Zamana Kadar?, Komedya Tragedya Tekperde, Gün Doğuyor Fasga).
Bu kadar tiyatro eseri yazmış olmasına rağmen yine de en çok sahnelenenler, romanlarından tiyatroya uyarlananlardır: Yeniden Çarmıha Geriliş, Zorba, El Greco’ya Mektuplar, Kaptan Mihalis Özellikle Zorba’nın müzikal olarak da sahnelendiğini de belirtelim.
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.