Mirsini Panayiotu: TARİHÎ PAS, MARO DUKA
-
Mirsini Panayiotu: TARİHÎ PAS, MARO DUKA
TARİHÎ PAS
MARO DUKA*Makale Yazarı: Lily Panusi
* Bu makale ROMAN KAHRAMANLARI (Ocak/Mart 2013) 13. sayıda yayımlanmıştır.
Benim adım Mirsini…
Kitabın son sayfasının, “Benim adım Mirsini Panayiotu’ dur…” şeklinde başlayan paragrafında, romanın kadın kahramanı otobiyografisini çizip kendini tanıtıyor. Tabii bu durum biraz alışılmışın dışında kalıyor, çünkü üç yüz küsur sayfalık romanında Maro Duka zaten Mirsini’yi okuyucuya tanıtmıştır. O zaman buna ne gerek vardı, diyeceksiniz. Bunu anlamak için her şeyi baştan almak gerek.
#Darbe öncesi, darbe dönemi ve darbe sonrası #Yunanistan… Tarihî Pas romanının hikâyesi bu zaman çerçevesinde gelişmektedir. #Romanınkahramanı ve anlatıcısı genç Mirsini, tarihsel gelişmelere paralel olarak kendi hayatını da anlatıyor.
Zengin; ancak ahlakî açıdan çökmüş bir #burjuva ailesinin tek çocuğudur, daha doğrusu dört gayri meşru kardeşi olduğunu öğrenene kadar öyle sanıyordu. Ait olduğu sınıftan, bu çürük hayat anlayışından kurtulmak ve kendini tanımak için mücadele etmek niyetindedir. İngilizce, Almanca, bale ve piyano eğitimi almasına rağmen sıradanlığının farkına varıp ailesinin isteklerine daha fazla boyun eğmemeye karar verir.
Genç bir kız olan Mirsini’nin dış görünüşü hakkında küçük bir değinmeden başka bilgi edinmememize karşın, iç dünyasını bütün teferruatlarıyla inceliyoruz. Özgüveni olmayan, kendini küçümseyen, herkese karşı borçlu olduğunu hisseden; ancak mücadele etmeye kararlı biridir.
Mücadeleyi hem kendi içindeki dengesizliğe hem de yaşadığı dönemin rejimine karşı vermek ister. Kendisinin de itiraf ettiği gibi başlangıçta “… arkadaş bulmaya can attığından” değişik siyasi örgütlere üye olur ve zamanla eylemlere fiilen katılır. Tutuklanıp hapse girdikten sonra yavaş yavaş içinde olgunlaşan inanç ve ilkelere sadık kalmaya çalışır, onlara ihanet etmez, ne pahasına olursa olsun sonuna kadar savunur.
Okuyucu, Mirsini’nin aşklarına, arkadaşlıklarına ve yoldaşlarıyla ilişkilerine tanık olurken, aynı anda Yunanistan’ın tarihsel ve siyasî durumunun gelişimini izler. Kahramanımızın kişiliği, romanın kurgusuna paralel olarak gelişir. Bu arada hayatının samimi bir hesabını yapar ve karakterinin tüm parametrelerini inceleyerek kendini tanımaya çalışır. Sınıf ayrımcılığı yapmadan politik hareketler ve insanlar hakkındaki görüşlerini bir kez daha gözden geçirir. Bunların birçoğunu hayatından siler. Son derece katı bir gözlemlemenin ardından değerlendirmesini yapar ve kararlarını alır.
Aslında bu roman 1970’lerde yaşayan genç bir kızın arayışlarını, aşklarını, hayal kırıklıklarını, ailesiyle sorunlarını ve hayat gidişatını konu eden basit bir hikâye anlatımında sınırlanabilirdi. Ancak Maro Duka, Mirsini’nin aracılığıyla bu eserinde herkesi ve her şeyi eleştirmek ister. Hiç kimseye iltimas geçmez, ne solcu yoldaşlarına ne de olaylara at gözlüğüyle bakan politik teorilere. Bu yüzden genç kızı son derece keskin bir #eleştirici ruhuyla donatır.
#ÇağdaşYunanEdebiyatı’nın en değerli isimlerinden biri sayılan Maro Duka, 1947’de #Girit’te doğdu ve #AtinaÜniversitesi’nin Tarih ve Arkeoloji bölümünden mezun oldu. Çok sevilen romanları arasında Kıpırdamayan Kavak Ağaçları (1987 ), Erguvandan Bir Takke (1995), Masumlar ve Suçlular (2004), Adalet Zor bir İştir (2010) romanlarını sayabiliriz. Eserleri birçok ödüle değer görülen yazar, Yüzer Şehir (1983) romanı için kazandığı Devlet Roman Ödülü’nü kabul etmedi, buna karşın Tarihî Pas romanı için kazandığı #NikosKazancakisÖdülü‘nü büyük bir onur saydı.
Maro Duka, Tarihî Pas’ta düz bir anlatım kullanmadı, hayalini serbest bırakan bir anlatım tercih etti. Kısa cümlelerle yaptığı ayrıntılı tasvirler romana ayrı bir güzellik kattı. Yazar, ustalıkla küçük; ancak bütünleşmiş ve çok açılı bir dünyayı aktarırken gerçekçi karakterler, zaafları olan insanlar, güvensiz tipler yaratmayı, sevgiler, aşklar ve ihanetlerle dolu bir hayat tasvir etmeyi başardı. Bu karakterler, Duka’nın söylemek istediklerini okuyucuya nakleden araçlardır.
Mirsini, bir taraftan örgütleri, politik tartışmaları, saatlerce süren Marksist analizleri ve hapishane günlerini anlatırken, diğer yandan “iyi bir aile” reisi olan babasının zora gelince Paris’e kaçmasını, zengin dedesinin darbecilerle işbirliği yapmasını kınayarak, onların çürük dünyasını gözler önüne seriyor.
Yazdığı ilk roman olan Tarihî Pas, Maro Duka’nın edebiyat dünyasında saygın bir yer edinmesini sağladı. Giritli Türkleri ve insan hayatlarının bir çırpıda alt üst olabileceğini anlatan Masumlar ve Suçlular romanında kahramanları teker teker konuşturan yazar, Tarihî Pas’ta yalnız Mirsini’nin anlatımıyla yetinir. Hikâyeyi, neredeyse bir monolog şeklinde yazmasının bir nedeni vardır. Kitabın son sayfasında Mirsini’nin biyografisine yer vermesinin de bir nedeni olduğu gibi.
“Benim adım Mirsini Panayiotu’dur. 25 Temmuz’da Paris’te doğdum. Sinopi Sokağı 10 numarada yalnız kalıyorum. Babam hiçbir şey yapmaz, annem ise artık yaşamıyor. Başlangıçta Riğas (1) üyesi olarak #Cuntarejiminekarşı mücadele ettim. Kabiliyetlerim ve zaaflarım hakkında söyleyecek hiçbir şeyim yok. Sonuçta, bazen kendimi tanrı, bazen de alışılmış bir varlık olarak görüyorum…”
Aslında romanın bu kısa özgeçmişle sona ermesi, kahramanın uzun bir anlatımdan sonra kim olduğunu anlamaya başladığının bir işaretidir. Olayları tanıdıktan sonra buna kendisinin de ikna olması ve hayatına devam etmesi gerekiyor. Bir bakıma Proust’un Kayıp Zamanın İzinde eserinde kullandığı: “Taktığın bu gözlükle olayları daha net görüp görmediğine sen karar vereceksin.” cümlesini hatırlamamak elde değil…
NOTLAR:
* Maro Duka, Tarihî Pas, (Arhea Skuria-Αρχαία Σκουριά), Patakis Yayınları, 1979 Atina.
** 1963’te Yanya’da doğan Lily Panusi, Atina Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra sigorta sektöründe hukuk danışmanı olarak çalışmaktadır. İngilizce ve Fransızcadan Yunancaya çevirilerinin yanı sıra kitap eleştirileri de yazmaktadır.
(1) 1967 yılında kurulan KKE Esoteriku partisinin gençleri.
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.