Matilda: Roald Dahl
-
Matilda: Roald Dahl
Roadl Dahl’ın toplumsal eleştiri yüklü kitaplarından biri olan Matilda 1988 yılında İngilizce kaleme alınmış ve pek çok dile çevrilmiştir. Bu eser aynı zamanda 1996 yılında film olarak çekilmiştir. Can Çocuk Yayıınlarından çıkan Matilda Lale Akalın tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Resimleyen ise Dahl’ın tüm kitaplarında olduğu gibi Quentin Blake’dir.
Eserin karakterleri Matilda adında beş buçuk yaşında bir kız çocuğu, ev hanımı olan annesi, oto galerisi olan babası, ağabeyi, sınıf öğretmeni Miss Honey, okul müdürü Miss Trunchbull ve sınıf arkadaşlarından oluşur. Matilda çok küçük olmasına rağmen son derece zeki bir kızdır. Bir buçuk yaşındayken kusursuz bir şekilde konuşur ve neredeyse sıradan bir yetişkinin bildiği kadar sözcük bilir. Üç yaşındayken evdeki gazetelere ve dergilere bakarak okumayı kendi kendine öğrenir. Dört yaşına geldiğindeyse evdeki yemek kitaplarından başka okuyacak bir kitap bulamadığı ve babası kitapların yalanlarla dolu olduğunu söyleyerek televizyon izlemesini telkin ettiği için “gerçek” kitapların peşine düşer ve kütüphaneyle tanışır. Bu noktada yemek kitaplarının anne figürüne, kitap düşmanlığının baba figürüne eleştiri getirmesi önemlidir. Matilda kütüphaneyi keşfettikten sonra çok kısa sürede tüm klasikleri bitirir. Hatta ödünç kitap almaya başlayarak evde de okumaya başlar. Öte yandan annesi ve babası Matilda’ya genelde kötü davranırlar ve hakarete varan sözler sarf ederler. Bunun karşılığında Matilda da onlara babasının şapkasını kafasına yapıştırmak ve gizlice babasının saçının rengini değiştirmek gibi çeşitli eşek şakaları yapar. Bu şekilde bir süreliğine Matilda’ya kötü davranmaktan uzak dururlar.
Matilda karakterinin abartılı özellikleri yazarın anlatmak istediklerini kara mizahla vermeye çalışmasının bir sonucudur. Olayların olağanüstü özellikleri özellikle aile ve eğitim kurumlarına önemli eleştiriler yöneltir. Aslında Matilda’nın ailesi tüketim toplumun yükselişe geçtiği 1980’ler İngilteresi’nde ve dünyanın pek çok yerinde alışılageldik bir tablo çizer. Babası, kullanılmış arabaları alıp satar ama daha fazla kâr etmek için türlü türlü sahtekârlıklar yapar. Bu sahtekârlıkları anne ve oğul destekler; çünkü anne yaşam standartlarının belirli bir seviyede olmasını ister ve oğul da babanın varisidir, bir gün işi devralacaktır.
Yazar, okul müdürü olan Miss Trunchbull’u da olağanüstü özelliklerle donatır. Miss Trunchbull dev gibi kocaman, öğrencilere ve öğretmenlere sürekli bağırıp çağıran, korkutucu bir karakterdir. Öğrencilere ceza vermek için bahaneler üretir. Aynı zamanda Matilda’nın sınıf öğretmeni Miss Honey’in hem teyzesi hem de üvey annesidir. Miss Honey küçük yaşta annesini kaybettikten sonra babası, Miss Honey’in teyzesini eve getirir ve evlenir. Hem kızına hem de kendine iyilik ettiğini düşünür ama yanılır. Miss Trunchbull babayı öldürür ve ölüme intihar süsü verir. Böylece Miss Honey’in babasının tüm malvarlığını ele geçirir ve yeğenini evden uzaklaştırır.
Miss Honey ise yokluk içinde yaşar. Durumu kötü olan çok küçük bir evde, düşük bir maaşla yaşamını sürdürmeye çalışır. Ancak diğer karakterlerin aksine son derece doğal, sevgi dolu ve iyi biridir. Kişisel özelliklerinin dışında zor şartlar altında yaşayan Miss Honey’in durumu Matilda’nın gözlerindeki mucizevi güçle iyileşir. Matilda, Miss Trunchbull’un Miss Honey’in babasını öldürdüğünü ortaya çıkarır ve böylece Miss Trunchbull’un el koyduğu ev asıl sahibi olan Miss Honey’in olur. Aynı zamanda Matilda’nın babasının yaptığı sahtekârlıklar ortaya çıkar ve tüm aile şehri terk etmek zorunda kalır.
Bu eser, tüketim toplumlarındaki bireylerin kendilerine, çevresine ve topluma yabancılaşmalarının tipik bir örneği olarak görülebilir. Yazar, abartılı karakterler üzerinden bu toplumla alay eder. Toplumsal cinsiyet ve değerler eleştirisi gibi üzerinde düşünülmesi gereken önemli noktalara dikkat çeker.
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.