Go Ustası 名人 Meijin
-
Go Ustası 名人 Meijin
Go Ustası 名人 Meijin*
Makale Yazarı: Başak Koca Özer
*Bu makale ROMAN KAHRAMANLARI Ocak/ Mart 2015, 21. sayıda yayımlanmıştır.
Kawabata Yasunari川端 康成
Modern Japon edebiyatının en önemli yazarlarından olan Yasunari Kawabata (11 Haziran 1899 -16 Nisan 1972) #Osaka’da doğmuştur. Küçük yaşta anne ve babasını kaybeden Kawabata, yalnızlığı çok erken tecrübe etmiştir. 1920-1924 yılları arasında #Tokyo #İmparatorlukÜniversitesi’nde edebiyat eğitimi görmüştür. Modern Japon edebiyatındaki önemli yazarlar arasına ismini kısa hikâyeleri, romanları, dünyanın en kısa şiir türü olarak bilinen geleneksel Japon haikuları ve yalın yazın diliyle yazdırmıştır.
1925 yılında yayınlanan #IzuDansçısı (Izu-no Odoriko) ile ismini duyuran Kawabata, 1937 yılında yayınlanan #KarlarÜlkesi ile ününü pekiştirdi. 11. yüzyıl ünlü Japon hikâyesi olan Genji’nin Hikâyesi (Genji Monogatari) üzerinde çalışan Kawabata, bu hikâyeden feyz alarak, #BinTurna (Senbazuru, 1949) adlı eseri ile Japon çay seremonisini edebiyata taşımıştır. Göl (1955) ve Kyoto (1962) önemli eserleri arasındadır. 1968 yılında #NobelEdebiyatÖdülü’nü kazanan ilk Japon yazardır.(1) Eserleri Japon geleneklerinin modern yaşam kombinasyonu ile bezelidir. 1960’lardan sonra ünü tüm dünyaya yayılan yazar 1968 yılında almaya hak kazandığı Nobel Edebiyat Ödülü’nün kabul konuşmasında yaşamlarına son veren yazar arkadaşlarını yâd ederek, yakın arkadaşı #Mishima’nın intiharının iki yıl sonrasında 1972 yılında gerçekleşecek kendi intiharının habercisi olmuştur. (2)
Go Ustası
#GoUstası (3) Yasunari Kawabata’nın kendisi tarafından en iyi eseri olarak tanımlanan ve Mainichi gazetesine röportaj olarak sunulan 1938 yılında oynanan bir Go maçının uyarlamalı anlatımıdır. Batıda diğer eserlerine göre daha az bilinen Go Ustası, tüm dünyada popülerlik kazanan bu derin geleneksel ritüelleri olan strateji oyununun temel eserleri arasında yer almaktadır. Kawabata eserinde yıllar öncesinde muhabir olarak takip edip gazete köşesinde yazdığı Go maçını, köklü geleneklerin ve modern pragmatizmanın yansıması olarak ele almıştır.
Kawabata Go oyununu şu şekilde betimler: (4)
“Go, Japonya’ya Çin’den gelmişti. Ama gerçek Go, Japonya’da gelişmişti. Çin’de Go sanatı, bugün de, üç yüz yıl önce de, Japonya’dakiyle boy ölçüşecek durumda değildi. Go, Japonlar tarafından yüceltilmiş ve derinleştirilmişti. Çin’den getirilmiş başka pek çok uygar sanat, Çin’deyken gelişmiş olduğu halde, onların tersine, Go yalnızca Japonya’da tomurcuklanmıştı. Bu tomurcuklanma elbette son yüzyıllarda yer almış, Go’nun #EdoŞogunluğu koruması altında olduğu döneme rastlamıştı. Oyun Japonya’ya ilk olarak bin yıl önce ithal edildiğine göre, içerdiği bilgeliğin hiç geliştirilmediği uzun yüzyıllar geçmiş demekti. Japonlar o bilgeliğin birikimlerini; “üç yüz altmış birin yolu”nu açmışlardı. Çinlilerin o yolun doğa ve evren ilkelerini, insani hayatını içerdiğine inanmış, ona ölümsüzlerin izinde bir ad vermişlerdi. Bu oyun, ruhsal güçleri zengin bir oyundu. Ama Japon ruhunun Go’su; ithal edileni de, türevlerini de kesinlikle aşmıştı.”
#HonimboShusai (本因坊 秀哉, 1874-18 Ocak 1940), Hoju Tamura ve Yasuhisa Tamura (田村保寿 Tamura Yasuhisa) olarak da bilinen Japon Profesyonel Go oyuncusudur. Honimbo, Kyoto’daki Jakkoji tapınağında bir hücrenin adıdır. 1908 yılında “Yenilmez Usta” unvanını kazanan Honinbo Shusai son on yılda yalnızca üç unvan karşılaşması oynamıştır. 1926 yılında oynanan ve iki ay süren ilk maçın ortasında yatağa düşmüş, ikinci maç dört ay sürmüş ve altı ay süren ve tüm süreçte hasta olarak oynadığı üçüncü maçın ardından da hayata veda etmiştir.
1938 yılının haziran ayında başlayan ve aralık ayında sona eren oyunda rakip ustanın öğrencilerinden, gerçek adı #KitaniMinoru olan ancak eserde # Otake olarak isimlendirilen 30 yaşında 7. derece profesyonel Go oyuncusudur. 26 Haziran 1938’de Tokyo’da #Koyokan’ın bahçelerinde başlayan karşılaşma, Meiji havasının ağırlığı altında, 3 ay sürecek beşer günlük seanslar olarak planlanmıştır. Kilitli oyun prensibi ile oynanan maçta, oyun seansında yapılan son hamle rakipten saklanmaktadır. Hamleyi yapan oyuncudan başka gören olduğu takdirde hamle geçersiz sayılmaktadır. Kilitli hamleyi yapan oyuncu son hamlesini bir şema üzerinde işaretler, mühürler ve takip eden seans başında hakemler mühürlü şemayı inceleyerek taşı gerekli yere koyarlar. Böylelikle kilitleme yöntemi avantajı hep diğer oyuncuya sağladığından, haksızlığı önler ve uzun maçların yapılabilmesini olası kılar. Ancak Kawabata’nın tasvir ettiği şekliyle Go ruhunu bilen herkes, uzun bir oyunda konsantrasyonun sürdürülemeyeceğini ve yüksek gerilime fizyolojik olarak dayanılamayacağını da bilirdi.
Tokyo’daki açılış töreninin ardından karşılaşma Hakone’ye alınır ve sekiz seans oynanır. Ancak başlangıçta prensipte anlaşılan pek çok kural konusunda oyuncular anlaşmazlık yaşar. Otake üzerindeki baskı ve ustanın hastalık durumu, işleri daha da içinden çıkılmaz hale sokar. Ustanın hastalığı ciddidir ve uzayan karşılaşma nedeniyle artık kimin kazandığına aldırmadığını, yalnızca karşılaşmanın bitmesini istediğini söyler. 18 Kasımda oyunun Ito’da devam etmesine karar verilir. Ustanın sağlığı hususunda korkular vardır ve gazete okuyucuları da büyük ilgi gösterdikleri oyunun sona ulaştırılmasını beklemektedir. Otake zaman kullanımını bir stratejiye dönüş türmüştür. 14 seans süren oyunun sonunda beyaz taraf olan usta, on dokuz saat elli yedi dakika kullanmışken, siyah taraf olan Otake otuz dört saat on dokuz dakika kullanmıştır. Her iki oyuncu da yoğun baskı altında karşılaşmaya devam ederken, oyunu terk etmeyi de farklı açılardan değerlendirirler.
Kendini bir #savaşmuhabiri olarak tanımlayan Kawabata, oyuncuların izolasyonu ile nasıl Go’nun ve Japon geleneklerinin da izole edilerek kendinden ve felsefesinden yabancılaştırıldığını, Otake’nin #Siyah121 #kilithamlesi ile de oyunun kırılma noktasını ve sembolik bir paralellikle II. Dünya Savaşı’ndaki yenilgiyi hikâyeleştirmiştir. 4 Aralık 1938’de Ito’daki Dankoen Hanında Otake’nin ustayı beş puan farkla yenmesiyle oyun sona erdi. “Yenilmez Usta” ağır hastalığı ve 35 kilo vücut ağırlığıyla son oyununu kaybeder, Kawabata 66 dizilik gazete yazılarını tamamlar. Yeni düzen kazanır ve Honimbo sıralamasının yirmi birincisi olan Go Ustası Shusai, 18 Ocak 1940 yılında Atami’deki Urokoyo hanında 67 yaşında ölür.
Kawabata’nın zamanla ustaca oynayarak Go’nun taşlı yolunu, #Japoncoğrafyası ve kültürü ile harmanlayarak eşsiz anlatımıyla yorumladığı Go Ustası, Doğu felsefesini kendi içindeki çatışmalarıyla anlayabilmemize yol gösteren önemli bir kaynak eserdir.
NOTLAR:
* (Shodan Go Oyuncusu). 1993 yılında Türk-Japon Dostluk ve Dayanışma Derneği’nde Go oynamaya başladı. 1995 yılında Ankara’da düzenlenen Türkiye Eşli Go Şampiyonasını Oktay Uysal ile kazanmış ve 11-12 Kasım 1995’de Tokyo’da düzenlenen 6th World Amateur Pair Go Championship’de Türkiye’yi temsil etmiştir. 13-15 Aralık 1996 yılında 6th Yokohama-Sotetsu Cup: The World Women’s Amateur Go Championship’de ülkemizi temsil etmiştir. 2004-2007 yılları arasında Kyoto Üniversitesi’ndeki Doktora eğitimi süresince çeşitli Go Kulüplerinde ve özel turnuvalarda yer aldı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölümü Fizik Antropoloji Anabilim Dalında Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır.
(1) “Yasunari Kawabata – Facts”. Nobelprize.org. Nobel Media AB 2014. Web. 10 Oct 2014.
(2) Nobel Lectures, Literature 1968-1980, Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Sture Allén, World Scientific Publishing Co., Singapore, 1993.
(3) Meijin Tokyo: Bungei Shunju Shinsha, 1954, İngilizce çevirisi: The master of Go, Çeviren Edward G. Seidensticker. New York: Knopf, 1972, Türkçe çevirisi: Belkıs Çorakçı Dişbudak, İstanbul: Remzi Kitapevi, 1992.
(4) Kawabata, Y. (1954) Go Ustası. (B. Çorakçı Dişbudak, Çev. 1992) (ss. 110) İstanbul: Remzi Kitapevi. -
0 Replies
Sorry, there were no replies found.